Auteur: Nicha Sukhraj

Ayurvedish Therapeut Inspirator Levensvuur

Maak kennis met je dosha

Ontdek jouw blauwdruk voor balans en vitaliteit door te leven volgens jouw dosha.

Ben je nieuwsgierig waarom de ene persoon veel kan eten en geen gram aankomt en de ander alleen naar eten hoeft te kijken en de kilo’s er al aan vliegen. Of waarom iemand juist heel actief is en de ander niet vooruit is te branden? Wellicht vind je deze blog dan interessant.

Ayurveda geeft je een inkijk in waarom mensen verschillend zijn op basis van de dosha’s. Ik hoop je met deze blog nieuwsgierig te maken naar jouw eigen dosha. Als jij je leefstijl namelijk kan afstemmen op de eigenschappen van jouw dosha kan je balans in je leven creëren zowel fysiek als mentaal.

In mijn praktijk merk ik hoe krachtig deze kennis is. Op het moment dat mensen weten wat hun dosha is hoor ik vaak…’nu snap ik waarom ik zo ben’. Graag vertel ik jou hier meer over in deze blog.

Auteur: Nicha Sukhraj

Ayurvedish Therapeut
Inspirator Levensvuur

Wat zijn dosha’s?

Dosha is een Sanskrietwoord dat ‘fout’, ‘gebrek’ of ‘dat wat verandert’ betekent. Dit is geen positieve inleiding denk je misschien, maar het is positief bedoeld.

Als je uit balans bent start het proces van weer in balans komen met weten wat ‘fout’ is of niet in balans is. En het verwijst ook naar dat je dosha continue aan verandering onderhevig is. Ons leven bestaat ook uit het continu zoeken naar balans.

Volgens Ayurveda bestaat alles in het leven uit de vijf elementen:

  1. Aarde (Prithvi)
  2. Water (Jala)
  3. Vuur (Agni)
  4. Lucht (Vayu)
  5. Ether/ruimte (Akasha)

Wij bestaan van binnen en buiten ook uit deze elementen. Ik geef een paar voorbeelden om het beter te begrijpen.

Het element aarde zit in onze botten en weefsels en geeft ons lichaam structuur en stevigheid en wij bestaan grotendeels uit water. Water stroomt en is steeds in beweging.
In ons lichaam stroomt het bloed en lymfevloeistof door onze (bloed)vaten en regelt de aanvoer van energie en voedingsstoffen en de afvoer van afvalstoffen.

Vuur zorgt voor warmte en verbranding. In ons lichaam te herkennen aan onze verteringsvuur en stofwisseling dat ons op temperatuur houdt. In mijn blog ‘Hoe staat met jouw Agni?’ kun je hier meer over lezen. Zonder lucht of zuurstof is er letterlijk geen leven.

In ons lichaam kunnen we het ruimte-element letterlijk overal herkennen waar ruimte is; onze sinusholtes waardoor onze stemmen kunnen resoneren, de ruimte in de longen die zich vult met lucht en de ruimte in de maag voor een maaltijd.

Naast dat we uit deze 5 elementen bestaan hebben we ook allemaal een unieke combinatie van deze elementen ook wel dosha’s genoemd.

 

Er zijn drie hoofddosha’s of vitale energieën die bestaan uit specifieke combinaties van deze vijf elementen.

De dosha’s bepalen de eigenschappen of kenmerken zoals type lichaamsbouw, soort stofwisseling, talenten, sterke punten, voorkeuren en afkeuren die een persoon bezit.

Ayurveda noemt deze karakteristieke constitutie ‘Prakriti’ en dit ligt al bij je geboorte vast. In de loop van je leven kan er kan een disbalans ontstaan ten opzichte van je basisconstitutie.

De drie Ayurvedische dosha’s

De drie combinaties oftewel dosha’s zijn Vata (lucht), Pitta (vuur) en Kapha (aarde). Elke dosha bestaat uit 2 elementen.

  • Vata is een combinatie van ruimte en lucht en staat voor beweging.
  • Pitta is een mengeling van vuur en water en staat voor transformatie. Denk bijvoorbeeld aan voeding dat omgezet wordt in voedingsstoffen.
  • Kapha is een mengeling van water en aarde en geeft structuur.

De dosha’s bepalen en besturen veel niveaus in het lichaam, van grof tot subtiel zowel fysiek als mentaal. Uiterlijke kenmerken worden ook door de dosha’s bepaalt. Vaak kun je in één oogopslag inschatten welke dosha bij iemand domineert.

Vata mensen zijn slank en dun en komen moeilijk aan. Pitta mensen hebben een normaal tot atletisch postuur. En Kapha mensen hebben een stevige tot zware bouw en komen snel aan.

Wat zijn de kenmerken van de dosha’s?

Vata – Lucht

Vata is verantwoordelijk voor onze ademhaling, zenuwstelsel en alle bewegingsprocessen in het lichaam zoals je bloedcirculatie en je hartslag. Als Vata in balans is ben je creatief en voel je je vitaal. Wanneer het uit balans is, kan het juist zorgen voor onzekerheid en angsten. Onderstaand enkele kenmerken van Vata-types:

  • Slank en dun (knokige ledematen en een rechte lichaamsvorm)
  • Komen aan rond hun middel
  • Huid is fijn en droog
  • Bewegelijk en zijn snel afgeleid
  • Geneigd om snel gestrest te raken
  • Ze hebben het snel koud
  • Onregelmatige eetlust
  • Veel en snel praten, ook van de hak op de tak
  • Slapen licht
  • Creatief, begrijpen dingen snel, maar vergeten het ook weer snel
  • Maken zich snel zorgen
  • Perfectionistisch

Pitta -Vuur

Pitta regelt onder andere het metabolisme zoals lichaamstemperatuur en de spijsvertering. In balans zorgt Pitta voor tevredenheid en intelligentie. Een Pitta uit balans herken je aan de vurigheid, (snel) boos, ongeduld en prikkelbaar. Pitta personen kun je herkennen aan de volgende kenmerken:

  • Normaal postuur, atletische uiterlijk met een glanzende warme huid.
  • Komen gelijkmatig aan
  • Sterke stofwisseling, goede eetlust en spijsvertering
  • Intelligent, scherpe geest, goede concentratie, assertief
  • Kunnen slecht tegen hoge temperaturen
  • Zelfvertrouwen
  • Ondernemend, competitief, houden van uitdagingen
  • Gepassioneerd en ook snel geprikkeld
  • Communicatief sterk

Kapha – Aarde

Kapha geeft het lichaam stevigheid en stabiliteit, regelt de vloeistofhuishouding en geeft het lichaam zijn fysieke vorm. Ook zorgt Kapha ervoor dat alle delen van het lichaam goed kunnen functioneren. Het is als het ware het verbindende element in het lichaam. Een Kapha dosha die in balans is geeft kracht, geduld, uithoudingsvermogen en stabiliteit. Uit balans kan het zorgen voor ongezonde eetgewoontes, lethargie of luiheid (niet vooruit te branden) en het vermijden van uitdagingen. De kenmerken van Kapha types zijn:

  • Stevig tot zwaar gebouwd, brede schouders, vette en glanzende huid
  • Normale eetlust, hebben wel een goed smaak en geur en zijn dol op eten
  • Langzame verbranding en komen daardoor snel aan
  • Veel lichamelijke kracht en uithoudingsvermogen
  • Stabiele energie, geaard en zorgzaam
  • Hekel aan koud en zijn dol op warmte
  • Harde werkers maar hebben ook de neiging tot luiheid
  • Bewegen langzaam
  • Traag van begrip, maar onthouden informatie wel lang
  • Slapen veel en diep, komen ‘s ochtends langzaam op gang
  • Kunnen goed tegen stress, zijn loyaal en vriendelijk

Het is ook goed om te weten dat iedereen alle drie de dosha’s in zich heeft. We bestaan zoals je nu weet namelijk uit de 5 elementen, het gaat om welke combinatie van elementen domineren. En naast deze drie hoofd dosha’s zijn er ook combinatie dosha’s of constituties. In totaal zijn er tien verschillende constitutietypes waarvan de eigenschappen worden bepaald door één of meer dosha’s, waardoor de lichaamskenmerken zich vermengen. Dus iemand zijn dosha of basisconstitutie kan Kapha-Pitta zijn. Bij de meeste mensen domineren één of twee dosha’s. Ook in de verschillende levensfasen overheersen verschillende dosha’s:

  • Tot ongeveer de 30e levensjaar domineert Kapha, het structurerende principe.
  • Tot ongeveer zestig jaar overheerst het Pitta-principe waarbij creativiteit belangrijk is.
  • Daarna volgt de tijd van verandering en geestelijke volwassenheid, die wordt bepaald door het Vata-principe.

Waarom is het belangrijk te weten wat mijn dosha is?



Eigenlijk is het heel logisch.
Als je teveel afwijkt van wat van nature bij jouw hoort geeft dat stress en op langer termijn gaat dat ten koste van je immuunsysteem en je fysieke & mentale gezondheid.

Als je dus teveel afwijkt van je basisconstitutie ontstaat er disbalans. Stress, ongezonde leefgewoonten of andere factoren kunnen de dosha’s uit balans brengen ten opzichte van je aangeboren basisconstitutie.

Deze veranderde toestand wordt in de ayurveda ‘Vikriti’ genoemd. Als de disbalans vroegtijdig wordt opgemerkt, kun je vaak met eenvoudige leefstijladviezen het natuurlijke evenwicht herstellen.

Denk aan specifieke dagelijkse routines, voeding en kruiden afgestemd op jouw dosha, yoga, ontspanning, massages en reinigingen.

Daarom is het belangrijk dat we onze constitutie kennen om onze dosha’s zoveel mogelijk in balans te houden.

Hoe weet ik wat mijn basisconstitutie is?

De beste manier om te weten wat jouw basisconstitutie is is middels een polsdiagnose door een Ayurvedische arts of therapeut.

Ook kun je op basis van de kenmerken zoals ik hierboven heb genoemd zelf een inschatting maken van jouw dosha.

Je kunt ook met een checklist of vragenlijst je dosha bepalen. Vaak is het wel zo dat de vragenlijst niet jouw basisconstitutie aangeeft maar de afwijking.

Als jouw basisconstitutie (dus vanaf geboorte) bijvoorbeeld Pitta is en je hebt nu overgewicht en voelt je moe en lethargisch kan het zijn dat de vragenlijst als uitkomst Kapha aangeeft.

Kapha is in dit geval de afwijking ten opzichte van je basisconstitutie Pitta. De aanpak is Pitta weer in balans brengen vanuit leefstijl.

Laat je hierbij adviseren door een Ayurvedisch therapeut of arts.

Tips voor een goede dosha-balans

Onderstaand een aantal leefstijltips die je kunt toepassen om jouw dosha te ondersteunen.

Ik hoop dat deze blog je inzichten heeft gegeven over het belang van Agni. En is Ayurveda nieuw voor je dan hoop ik dat ik je nieuwsgierigheid hebt gewekt.

Heb je vragen stel ze gerust. Dat kan hieronder de blog of je kunt ons een mail sturen.

Ook kun je een gratis vrijblijvend kennismakingsgesprek aanvragen.

Nicha Sukhraj | Ayurvedish Therapeut, Inspirator Levensvuur

Wil jij Nicha Suhkraj beter leren kennen? 

Luister dan naar haar podcast waarin zij meer deelt over hoe haar werkwijze is.