E-mail voor Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief om het laatste nieuws en artikelen te ontvangen

    7 juli 2020, Wereld Chocolade Dag

    Whoop ..whoop….het is weer tijd voor feestje. En een feestje zonder chocolade is niet compleet, zeker op deze dag. Hoezo? Het is vandaag ‘Wereld Chocolade Dag’. Yep, vandaag hebben we een super goed excuus (niet dat ik een excuus nodig heb) om te genieten van onze lievelingschocolade. Waarom? We vieren dat op 7 juli 1550 chocolade voor het eerst werd geïntroduceerd in Europa. 

    Ik moet er niet aan denken, hoe had de wereld zonder chocolade eruit gezien? Een deprimerende gedachte. Gelukkig kan een stukje pure chocola weer een grote glimlach op mijn gezicht toveren. Ja, chocolade heeft de magische kracht om ons een goed gevoel te geven. Waarom zijn we eigenlijk allemaal zo dol op chocola, een kleine uitzondering daargelaten? Er verschijnen gelukkig steeds meer berichten dat chocolade gezond is. Of kan het juist hoofdpijn triggeren? Waarom de associatie met liefde zoals op Valentijnsdag? En kan je hond echt doodgaan als hij/zij chocolade eet? Is witte chocolade wel of geen chocola? 

    Als fervent chocolade liefhebber neem ik jullie graag mee in de wereld van chocolade. 

    Klein stukje geschiedenis

    Dankzij de Spaanse veroveraar Hernán Cortés maakte Europa in de 16e eeuw kennis met cacoa, de basis voor chocola. In 1521 belandde Cortés in Mexico waar hij door de Azteken als een god werd ontvangen. Zij geloofden namelijk in de voorspelling van de aankomst van een blanke god. De Azteken overlaadden hem geschenken, waaronder cacaobonen die toen onder andere als betaalmiddel werden gebruikt. Cortés nam ze mee terug naar Spanje. In Nederland werd cacao pas later bekend, tussen 1610 en 1640. 

    In 1825 ontdekte de Nederlander Coenraad Johannes van Houten de basis voor de bereiding van chocolade Hij ontdekte hoe cacaoboter uit de bonen geperst kon worden. Ook ontdekte hij het proces van ‘alkaliseren’: een methode om de aanwezige zuren in de cacao te neutraliseren, wat de smaak ten goede kwam. Misschien heb je Van Houten cacaopoeder in je keukenkast?

    De cacaoboom, voedsel van de goden

    What’s in the name! De cacaoboom ‘Theobroma Cacao’ betekent ‘voedsel van de goden’.  Misschien ligt hier de oorsprong van de magische kracht van chocolade? Wil je de mystieke sfeer proeven? Dan mag de zoete feelgoodfilm Chocolate vandaag niet ontbreken met een heerlijk kopje warme chocolademelk. Zie mijn favoriete recept aan het einde van deze blog. 

    De cacaoboom groeit in tropische gebieden rond de evenaar, voornamelijk in Zuid-Amerika, West-Afrika en Zuid-Oost Azië. De boom draagt vruchten in de vorm van een grote peul, de cacaovrucht. In de vrucht zitten de cacao zaden. Dit is de basisgrondstof van chocola. De Maya’s en Azteken verbonden cacao met Xochiquetzal, de godin van de vruchtbaarheid. Zij maakte van cacao een drank genaamd xocoatl vaak op smaak gebracht met vanille, chilipeper en piment. Zie hier de oorsprong van de naam chocola. Dit drankje zou naast vruchtbaarheid ook vermoeidheid tegengaan. 

    Van boon naar reep

    Na de oogst ondergaan de bonen een natuurlijk gistingsproces, dit wordt ook wel fermentatie genoemd. Hierdoor ontwikkelen de bonen de specifieke chocoladesmaak. Na de fermentatie worden de bonen gedroogd. De volgende stap is het breken en zeven van de bonen tot er nibs, de kern van de cacaoboon, overblijven. De nibs worden vervolgens geroosterd of gebrand. Hierdoor ontwikkelt de smaak zich nog verder. Na het roosteren worden de nibs gemalen, hierbij ontstaat er een vloeibare donkerbruine stof, de cacaomassa. De cacaomassa wordt onder hoge druk uitgeperst, waardoor cacaopoeder en cacaoboter ontstaan. Samen met suiker zijn dit de 3 basisingrediënten van chocola. 

    Een stuk chocola heeft dus een enorme rijke geschiedenis en er gaan veel stappen aan vooraf voordat jij het in je mond kan stoppen. 

    Tip: In de ‘raw’ keuken worden nibs gebruikt ter vervanging van hagelslag, een krokante bite in een gerecht of ter garnering. Ik maak zelf nibs door gedroogde cacaobonen in een koffiemolentje te malen. 

    De vijf verschillende basissmaken van chocoladerepen

    In de supermarkt vind je schappen vol met chocoladerepen. De basisingrediënten vormen de basis voor de vijf verschillende hoofdsmaken: wit, melk, puur, robijn en rauw.  In het ‘Warenwetbesluit Cacao en chocolade’ zijn de verhoudingen van de basisingrediënten voor de soorten wit, melk en puur vastgelegd:

    • Witte chocolade bevat minimaal 0 % cacao en 20 % cacaoboter
    • Melkchocolade bevat minimaal 25 % cacao en 25 % cacaoboter
    • Pure chocolade bevat minimaal 35 % cacao en 18 % cacaoboter

    Op de ingrediëntenlijst worden cacaomassa, cacaoboter en cacaopoeder onder de noemer ‘cacaobestanddelen’ genoemd. Als klant weet je dus niet exact wat de verhoudingen zijn. 

    1.Witte chocolade. 

    Makkelijk te herkennen aan de crème of ivoorkleur. De basisingrediënten zijn suiker, cacaoboter, melk en vanille. Dan de vraag ‘is witte chocolade, chocolade?’ Het antwoord is niet eensluidend. Het missende ingrediënt is cacaopoeder waardoor het technisch geen chocola mag heten. Maar het bestaat wel uit cacaoboter, dus ik kan mij voorstellen dat sommige mensen vinden dat het wel chocola mag heten. Ik ben sowieso geen fan van witte chocolade door het hoge percentage suiker. Als vuistregel vermijd ik producten die als eerste ingrediënt suiker hebben. 

    Wist je dat cacaoboter best prijzig is? Daarom vervangen sommige fabrikanten cacaoboter met andere (goedkopere) vetstoffen, zoals palm- of kokosolie. Dat vermindert meestal ook de kwaliteit van de chocolade.

    2. Melkchocolade.

    Deze chocola roept veel herinneringen op. Van kinds af aan kennen we melkchocolade als een traktatie en beloning waar we dol op waren. Het is zoeter en zachter dan de structuur van pure chocolade, maar niet zo zoet en zacht als witte chocolade. Over het algemeen is dit ook de meest populaire soort. Aan de basisingrediënten wordt melk(poeder) toegevoegd. 

    3. Pure chocolade

    De basisingrediënten met wisselende verhoudingen geven de verschillende smaken van bitterheid. Hoe hoger het percentage cacao hoe bitterder de smaak wordt. Tot heel lang vond ik melkchocolade alleen lekker, langzamer ben ik overgestapt op pure chocola en is dit inmiddels mijn favoriet geworden. 

    De naam ‘pure’ chocolade is wel misleidend. Vanuit marketing suggereert het dat het product ‘puur’ is en dus meer cacaopoeder zal bevatten. Dat is niet helemaal waar. Het cijfer zegt namelijk niets over de verdeling cacaoboter en de andere cacaobestanddelen.

    Zoals eerder aangegeven zijn fabrikanten niet verplicht om deze verhouding op het etiket te vermelden.
    Die 70%, 80% of 90% op de wikkel van een ‘pure’ reep zegt eigenlijk alleen iets over de hoeveel suiker die in de chocolade zit. Een reep van bijvoorbeeld 70% puur bevat 30% suiker. Een betere naam zou zijn ‘donkere’ chocolade. In lijn met wit, melk en donker.

    De afgelopen jaren is pure chocolade enorm in populariteit gestegen dankzij een aantal artikelen die zijn gepubliceerd over de gezondheidsvoordelen. Daarover straks meer. 

    4.Ruby Chocola of Robijnrode Chocola

    De typerende fruitige smaak en kleur van de Ruby chocolade wordt gecreëerd zonder toevoeging van kleur- en smaakstoffen. De chocolade komt rechtstreeks van de Ruby cacaoboon: puur natuur!. Deze boon wordt geteeld in Ecuador, Brazilië en de Ivoorkust. 

    In 2017 heeft de Belgische chocolademaker Barry Callebaut deze chocolade ontdekt.  Door de rood-roze tint is deze onderscheidende chocolade merkbaar anders dan de andere soorten. Deze trendy nieuwe cacaosoort leent zich goed voor het creëren van fruitige chocoladetraktaties.  


    5.Rauwe chocolade

    Rauwe chocolade wordt gemaakt van ongebrande cacaobonen. Normaliter wordt cacao bij zeer hoge temperaturen gebrand en gemalen. De rauwe cacaobonen worden niet gebrand en zijn koud gemalen, hierdoor gaan de voedingsstoffen niet verloren. Overigens is rauwe chocolade niet altijd meteen gezonder. Ook in rauwe chocolade wordt namelijk veel suiker verwerkt. 

    Wist je dat het geen fabel is dat vrouwen tijdens de menstruatie trek hebben in chocolade? Tijdens de menstruatie kan door hormonale schommelingen de neurotransmitter dopamine (geluksstofje) tijdelijk verlaagd zijn. Door wat chocolade te eten kan dit worden aangevuld. Dopamine hoort bij het beloningssysteem van de hersenen. Het zorgt ervoor dat we ons happy, tevreden en beloond voelen.

    Chocolade als teken van liefde? 

    Cacaoboter heeft de unieke eigenschap dat het smeltpunt iets lager ligt dan de lichaamstemperatuur, waardoor het in de mond smelt. Volgens een studie van psycholoog David Lewis uit 2007 zorgt het langzaam laten oplossen van chocolade in je mond voor een even grote toename van hersenactiviteit en hartslag als een hartstochtelijke kus, maar de effecten van de chocolade houden vier keer langer aan!  Zou daarom het weggeven van chocolade als geschenk van liefde gezien worden? 

    Welke stoffen in chocolade beïnvloeden onze hersenen? 

    Cacao is rijk aan vitaminen, mineralen en andere stoffen die een invloed hebben op de werking van de neurotransmitters in onze hersenen. De mate waarin deze stoffen aanwezig zijn in chocolade hangt onder andere af van de bewerkingen en toevoegingen. 

    Cacao bevat de vitaminen A, B1, B2, B6 en B11 en de mineralen natrium, kalium, calcium, fosfor, magnesium, ijzer, koper, zink en mangaan. 

    Ook bevat cacao flavanolen

    Flavanolen zijn antioxidanten, die weefselschade, veroorzaakt door vrije radicalen voorkomen, en mogelijk het risico op kanker en hart- en vaatziekten kunnen verlagen. Rauwe cacaoproducten hebben een veel hoger gehalte aan flavanolen. 

    Daarnaast bevat chocolade diverse stoffen die invloed hebben op je hersenen of ze kunnen door de factoren als smaak en samenstelling de aanmaak van neurotransmitters in de hersenen stimuleren. Deze stoffen zijn:

    Endorfine en dopamine 

    Het zit niet in chocolade zelf, maar door de combinatie en hoeveelheid suikers en vetten in chocolade wordt de afgifte van endorfine en dopamine gestimuleerd na proeven van chocola. Ze geven een goed en fijn gevoel. Ook zijn deze geluksstofjes betrokken bij het beloningscentrum in de hersenen en wordt ons stressgevoel verminderd.

    Serotonine

    Deze neurotransmitter staat bekend als de natuurlijke antidepressiva. Het heeft invloed op je humeur en zorgt voor een goed gevoel.

    Love drugs? Fenylethylamine en anandamines

    Van chocola wordt ook gezegd dat het verslavend kan zijn. Dat komt door de stoffen fenylethylamine en anandamines. 

    Fenylethylamine is een lichaamseigen stof dat door de hersenen wordt aangemaakt als je verliefd wordt. Het zorgt ervoor dat je je goed voelt en het maakt je alerter. Naast chocolade komt het ook voor in kaas en rode wijn. Love drugs? Waarschijnlijk dankt chocolade de reputatie een afrodisiacum te zijn aan deze stof. De Azteken geloofden destijds al in de kracht hiervan. 

    Anandamines zijn neurotransmitters die door onze hersenen worden gemaakt.  Ze hebben een belangrijk effect bij eetlust, genot en beloning. Anandamines lijken op de werkzame stof in marihuana. Hierdoor wordt de link gemaakt met het verslavende effect van chocola.

    Voor beide stoffen geldt echter dat de hoeveelheid in chocolade te laag is om een verslaving in de hand te werken. 

    Cafeïne en theobromine 

    Ook bevat chocola de opwekkende stoffen zoals cafeïne en theobromine.  Cafeïne is een stimulerend middel en heeft een invloed op je alertheid. Theobromine is een stofje dat invloed heeft op de stemming. Het kan leiden tot ontspanning en heeft een effect dat lijkt op cafeïne, wat zorgt voor alertheid.

    Chocolade kan voor honden en paarden echter dodelijk zijn, omdat hun metabolisme theobromine niet kan omzetten. Een hond van 10 kilo kan van 12,5 gram pure chocolade al ziek worden.  

    Suiker

    En laten we vooral suiker niet vergeten dat aan chocola toegevoegd wordt. Suiker geeft een energiekick én activeert ook het beloningscentrum van de hersenen (dopamine). De meeste chocoladerepen bevatten een flinke portie suiker. Pure chocolade bevat ongeveer 30% suiker en melkchocolade meer dan 50-60%. Wanneer deze hoge niveaus van suiker worden gecombineerd met de andere verleidelijke smaak- en geursensaties is het geen wonder dat ons lichaam en onze hersenen ernaar verlangen.

    Tot slot, is chocolade dan gezond?

    • Er is veel onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van chocola. Zo zou chocola een positief effect hebben op hart- en vaatziekten omdat de flavanolen een positief effect hebben op de elasticiteit van de bloedvaten.
    • Zwitserse wetenschappers concluderen dat de consumptie van een reep pure chocolade enkele uren voor een stressvolle gebeurtenis de stresshormonen cortisol en adrenaline minder snel doen stijgen dan in de placebogroep. Chocola heeft dus een positief effect op stress. (1)
    • Japanse onderzoekers concluderen dat pure chocolade de scores van denk- en geheugentests bij vrijwilligers die dertig dagen lang 24 gram chocolade na de lunch aten verhoogt. Zij geloven dat theobromine het belangrijkste ingrediënt is dat de resultaten van hun studie verklaart.(2)
    • Wel of geen migraine van chocola? Het is een veel gehoorde veronderstelling: door het eten van chocolade kunnen de daarvoor gevoelige mensen een migraineaanval uitlokken. Een recente studie uit Polen weerspreekt dat en gaat in tegen conclusies uit andere onderzoeken. (3)


    Er zijn veel studies naar de gezondheidseffecten over chocola gedaan met positieve geluiden.  Betekent het dan dat we lekker massaal aan de chocolade kunnen? Als chocoholic zeg ik toch NEE. Net als met alle andere voedingsmiddelen gaat het om met mate eten. Weeg ook de gezondheidsvoordelen van chocolade af tegen de mogelijk ongezonde aspecten ervan. Denk aan de hoge calorie-inname door het percentage vet en suiker en dat deze combinatie van ingrediënten het makkelijk maakt om meer te eten dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.

    Dus ik zeg regelmatig een klein stukje pure chocolade, als onderdeel van een uitgebalanceerd voedingspatroon, zal je gezondheid niet sterk verbeteren, maar het doet ook geen pijn. En genieten van iets lekker kan ook maken dat je je beter voelt. En dat is pas goed voor je gezondheid!

    Graag deel ik dit recept voor een heerlijke cacaodrank met je. Ik hoop dat dit je inspireert om chocolademelk zelf te maken. Onze dochter heeft chocolademelk niet uit een pak leren drinken. 

    Recept Spicy Cacao

    Ingrediënten

    • 250 ml plantaardige melk (haver, amandel, rijst of soja). Amandelmelk geeft een romige textuur.
    • ½ tl gemalen cayennepeper of chipotle chili (de laatste geeft een rooksmaak)
    • 2 el rauwe cacaopoeder of 2-3 stukjes pure chocola
    • ½ tl kaneelpoeder
    • ¼ tl vanille extract of poeder
    • snufje zout
    • Optioneel 1 el ahorn siroop. Ik vind het zonder een zoetmiddel al lekker. Zeker als je er een stukje chocola bij eet. 


    Zo maak je het. Doe alle ingrediënten in een pannetje en laat 5 minuten op zacht vuur koken onder af en toe roeren. Geniet ervan!


    Bronnen

    Wikipedia

    http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6558775.stm Artikel Dr David Lews, Chocolate ‘better than kissing 

    (1) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24681134/ Dark Chocolate Intake Buffers Stress Reactivity in Humans

    (2) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31744119/ Sub-Chronic Consumption of Dark Chocolate Enhances Cognitive Function and Releases Nerve Growth Factors: A Parallel-Group Randomized Trial

    (3) www.mdpi.com/2072-6643/12/3/608/htm Artikel To Eat or Not to eat: A Review of the Relationship between Chocolate and Migraines 

     

    Aanmelden voor nieuwsbrief