E-mail voor Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de maandelijkse nieuwsbrief om het laatste nieuws en artikelen te ontvangen

    Is soja Gezond?

    Wat valt jou tegenwoordig op wanneer je langs de schappen van de supermarkt struint? En dan niet alleen in de schappen waar het vlees zich bevindt maar ook het zuivel? 

    Als jij iemand bent die zich niet door de kleine letters van de ingrediëntenlijst laat tegenhouden weet je het antwoord vast wel! Juist, er zijn veel producten op basis van SOJA in de winkelschappen. 

    Sojaburgers, sojamelk, sojasauzen, sojaboter, tofuh, tempeh, sojaboter, sojaolie en ook koekjes, gehakt, schnitzels en zelfs vissticks op basis van soja. Op zich niet gek, de bewustwording rond vegetarisch, vegan en plantaardig eten neemt steeds meer toe. Ik juich deze trend enorm toe. Alleen, is soja wel gezond? Want hoe staat het eigenlijk met de voor- en nadelen van het nuttigen van deze producten die als basis soja bevatten? In deze blog leg ik uit hoe ik naar soja kijk

    Soja wat is dat?

    Soja is afkomstig van de sojaboon en behoort tot de familie van de peulvruchten. Deze boon is afkomstig van de sojaplant. De sojaboon schijnt één van de oudste Chinese landbouwgewassen te zijn en maakte een belangrijk deel uit van het voedselpakket, zoals ook rijst en tarwe dat doen. Het was pas rond de 18e eeuw dat deze boon zijn weg vond naar Europa. Tegenwoordig wordt de boon wereldwijd gekweekt in landen zoals de Verenigde Staten, Brazilië, Italië, Frankrijk maar ook in Duitsland. Wist je trouwens dat het grootste deel van de sojaproductie wordt gebruikt voor het persen sojaolie uit sojameel en vervolgens wordt gebruikt voor de veehouderij? 

    De sojaboon bestaat uit 35 % eiwit en 19% vet. De boon kent vele variëteiten en kleuren zoals geel, groen, bruin of zwart en hebben elk verschillende eigenschappen. Van de sojaboon worden velen sojaproducten gemaakt zoals sojamelk, tofu, tempeh, miso, tahoe, ketjap, sojaolie, tamari en ga zo maar door. 

    Waarom ongefermenteerde soja beperken?

    Als we kijken naar de toepassing van de sojaboon kunnen we deze in twee soorten onderscheiden.

     

    Gefermenteerde soja

     

    Voorbeelden van gefermenteerde sojaproducten zijn tempeh, miso, natto en pure sojasaus.

    Wanneer de bonen eerst op de juiste wijze worden gefermenteerd ondergaan ze een rijpingsproces met behulp schimmels, bacteriën of gisten. (denk aan het fermentatieproces van melk en yoghurt) . Tijdens het fermenteren van de sojabonen worden bepaalde bestanddelen van de boon aangepast, zodat deze veel beter te consumeren zijn. Hierbij kan het effect zijn dat er minder snel sprake is van een opgeblazen buik, darmklachten of winderigheid. Het fermentatieproces zorgt onder andere voor:

     

    • het verwijderen van toxines
    • het verhogen van B vitamines
    • het verhogen van K vitamines
    • het verhogen van antioxidanten
    • verlenging van de houdbaarheid
    • verandering van de smaak
    • wijziging van de verteerbaarheid
    • wijziging van de voedingswaarde 
    • het verminderen van fytinezuur

     

    Ik licht fytinezuur even kort toe. Fytinezuur is een anti-nutriënt en is van nature aanwezig in zaden, granen en bonen, in dit geval dus ook in de sojaboon. Met bereidingsvormen kan je fytinezuur verminderen, zoals in dit geval fermenteren. Waarom is dat belangrijk? Fytinezuur gaat graag een verbinding aan met anderen mineralen in ons lichaam. Vergelijk het met een magneet. Het bindt andere mineralen aan zich zoals bijvoorbeeld koper, ijzer, zink, calcium of magnesium. Je lichaam kan deze mineralen dan niet meer opnemen. Als wij teveel fytinezuur binnen krijgen kan een tekort aan deze mineralen ontstaan. Dit wil overigens niet zeggen dat we helemaal geen fytinezuur kunnen eten want ze kent ook voordelen. Het gaat zoals altijd om het vinden van de juiste balans en variatie in ons voedingspatroon. In geval van soja zou mijn advies zijn, kies 80% voor gefermenteerde sojaproducten. 

     

    Ongefermenteerde soja

     

    De andere soort soja kunnen we onderverdelen in ongefermenteerde soja. Een aantal voorbeelden hiervan zijn sojamelk, tofu, tahoe, de meeste sojasauzen, sojaburgers, andere vleesvervangers, babyvoeding op basis van soja, sojaolie en ga zo maar door. Ongefermenteerde soja behoudt haar voedingswaarde, houdbaarheid en verteerbaarheid. 

    Wanneer ik mij verdiep in de ongefermenteerde soja blijken de nadelen groter te zijn dan de voordelen. Het schijnt dat de meeste ongefermenteerde sojaproducten veel gifstoffen bevatten. Denk hierbij aan fytinezuur waar ik het al eerder over had. Ook kan in bepaalde sojaproducten sprake zijn van oxaalzuur, een overmaat hieraan kan zelfs de kans op nierstenen verhogen. 

    Het effect van soja op onze hormoonhuishouding

    Zowel vrouwen als mannen dienen extra goed op te letten! Want een overmaat aan deze ongefermenteerde vorm van soja kan een negatief effect hebben op onze hormonale gezondheid. Soja bevat namelijk ook trypsineremmers. Deze remmen de afbraak van eiwitten af en kunnen daarmee een negatief effect hebben op onze schildklier. Daarnaast bevat soja fyto-oestrogeen wat het effect van het vrouwelijke hormoon oestrogeen nabootst. Wanneer we hier te veel van binnenkrijgen kan dit tevens onze hormonale balans verstoren. En ja, ook bij mannen kan de balans testosteron versus oestrogeen uit balans raken. Borstvorming bij mannen komt veel voor. 

    Soja als verstopt onderdeel in onze voeding, zuivel en vlees

    Wanneer je regelmatig de ingrediëntenlijst van verschillende voedingsmiddelen zoals soepen, sauzen, koek, gebak, pakjes of brood leest, is het merkwaardig om te zien hoe vaak er soja in deze producten wordt verwerkt. Wist je dat slechts 6% van de wereldwijde sojaproductie wordt gebruikt voor producten als sojamelk, sojasaus en vleesvervangers? De meeste soja wordt gebruikt voor sojaolie en maar liefst 75% van alle sojaproductie wordt gebruikt als toevoeging voor veevoer. En we staan er vaak niet bij stil dat de meeste dieren uit de veehouderij voornamelijk worden gevoed door genetische manipuleerde soja. Dat betekent dat wij deze voeding via hen dus ook binnenkrijgen door eieren, vlees en zuivel te nuttigen. Zonder dat we het doorhebben kunnen we dus te veel soja binnenkrijgen wat niet bevorderlijk kan zijn voor onze gezondheid.   

    Soja killing voor ons milleu!

    Tja en als er dus zoveel soja wordt gebruikt dan moet het natuurlijk ook ergens vandaan komen. Meer dan 90% van de soja wordt verbouwd in Brazilië, De Verenigde Staten, Argentinië, China India en Paraguay. En waar veel vraag is, is er ook veel grond nodig om de soja te kunnen verbouwen. Kun je je voorstellen dat er rond 2013 maar liefst 113 miljoen hectare grond nodig was voor de verbouwing van soja? En dat er flink wat bossen en regenwouden het slachtoffer zijn van onze consumptie en dat houdt niet zomaar op. En als dat nog niet genoeg is, zijn we ook nog eens bereid om genetische modificatie toe te passen. Een techniek die het gen van de plant zodanig aanpast, zodat we sneller en meer kunnen produceren. Dat lijkt misschien heel mooi maar helaas is het nadeel dat we steeds meer bestrijdingsmiddelen nodig hebben om het gevolg van resistent geworden onkruid tijdens de verbouwing te bestrijden. Het onkruid wordt namelijk steeds meer resistent door de genetische modificatie en dat belemmert de productie. Wanneer we steeds meer bestrijdingsmiddelen toepassen kun je wel raden wat er gebeurt met ons grond- en oppervlaktewater en alle gevolgen die dit met zich meebrengt voor ons milieu en gezondheid. 

    Tja het lijkt dan allemaal ver weg maar we staan als land toch dichter bij dan ik dacht. Want wat is dan onze rol hier in Nederland? Wij zijn verantwoordelijk voor een groot deel export van dierlijke producten. En wat denk je dat dit betekent voor het veevoer en mestoverschot in ons land? En omdat wij beschikken over de Rotterdamse haven spelen wij een voorname rol bij de import van soja in Europa. 

    Plant-based eten, waarom dan?

    Het valt mij de laatste tijd op dat er steeds meer aandacht komt voor plant-based eten.  Influencers, healthfreaks, bodybuilders en bekende figuren wekken steeds vaker interesse voor een voedingspatroon gericht op een plantaardig dieet. Zou deze ontwikkeling van een groeiende marktbehoefte tevens een verband hebben met de ontwikkelingen van onze gezondheidscijfers? We weten inmiddels allemaal wel dat de zorgkosten de pan uitrijzen en dat is een groot probleem.

    Voedselallergieën en voedselovergevoeligheid

    Niet zo gek als blijkt dat wereldwijd het aantal voedselallergieën nog steeds toeneemt. Wist je dat voedselallergie één van de meest voorkomende aandoeningen is in de westerse wereld? In Nederland wordt geschat dat 1 tot 3 % van de volwassen en 4 tot 6 % van de kinderen een voedselovergevoeligheid heeft. Kijken we naar voedselallergieën dan zou dat bij volwassen 1 tot 2 % zijn en bij kinderen 1 tot 3 %.

    Ook hoor ik steeds vaker verhalen van ouders die kampen met kinderen die geen gluten of koemelk kunnen verdragen. Alhoewel de meningen verdeeld zijn en ook het wetenschappelijk onderzoek tegenstrijdige berichten laat zien blijft het belangrijk om te streven naar een evenwichtig, gevarieerd voedingspatroon waarbij je leert luisteren naar wat jouw lichaam je vertelt. Zo heb ik zelf ondervonden dat mijn darmen minder goed reageren op het eten van te veel ongefermenteerde sojaproducten en bepaalde peulvruchten. Je hoeft je namelijk niet altijd blind te staren op de uitslagen van een labonderzoek. Door zelf te spelen met en te leren van voedselinname en de bereiding ervan kun je een ook hoop ontdekken. Nu ik mijn eigen ervaring als bewijs kan toepassen ben ik in staat om daar zelf bewust in te schakelen ten dienste van mijn gezondheid.  

    Vlees- en zuivel van hun troon verslaan?

    We zijn er natuurlijk nog lang niet, maar het feit dat er steeds meer aandacht komt voor de nadelen van de vlees- en zuivelconsumptie lijkt mij voor het milieu en onze gezondheid een zeer goede en noodzakelijke ontwikkeling. En om nou soja een ereplek te geven als vervanger van ons vlees en zuivel gaat mij dus te ver☺ Gelukkig zijn er tegenwoordig ook nieuwe concurrenten op komst die tevens een waardige plek in het supermarktschap weten te veroveren. Denk bijvoorbeeld aan producten zoals havermelk, amandelmelk, kokosyoghurt, rijstmelk enzovoorts. Ook zie ik steeds meer groenteburgers op basis van bieten, bonen, noten of champignons die als vlees- of visvervanger gebruikt worden. 

    Persoonlijk kijk ik uit naar nog veel meer nieuwe productcombinaties waarbij ook meer aandacht komt voor glutenvrije varianten en producten welke minder zijn bewerkt, zodat deze makkelijker verteerbaar zijn en de maximale voedingswaarde bergen. Zelf ben ik liefhebber van gezond maar ook ECHT LEKKER eten en sluit ik niet zomaar voedingsproducten helemaal uit. Maar omdat ik al een behoorlijke tijd veel bewuster kijk naar onze voedingsconsumptie en voedselproductie kan ik niet meer om  bepaalde feiten heen en neem ik daar ook verantwoordelijkheid voor door bewuster keuzes te maken. De impact van voedselkeuzes op gezondheid en milieu is snel te ontdekken en ik hoop dat we daar samen gehoor aan kunnen geven zodat wij en de volgende generaties maximaal kunnen genieten van een gezond leven op deze mooie aardbol.   

    Ik ben benieuwd hoe jij zorgt voor een gevarieerd voedingspatroon met smaaksensaties waar je echt blij van word.  Heb jij een lekker én gezond recept die je graag zou willen delen, laat dan een bericht achter of mail ons en wie weet plaatsen we jouw recept als tip.

    Marsha Sewnandan | Voedings- en gezondheidscoach

    Bron: https://www.freedomofhealth.eu/soja/let-op-soja-gefermenteerde-soja-is-ok-gefermenteerde-soja-is-ongezond/  

    Bron: https://rinekedijkinga.nl/veelgestelde-vragen/soja.html 

    Bron: https://assets.nevedi.nl/p/229376/20170324%20Factsheet%20Nevedi%20Verantwoorde%20soja(1).pdf 

    Bron:http://assets.wnf.nl/downloads/mapping_the_soy_supply_chain_in_europe_wnf_12_may_2015_final_1.pdf?_ga=2.195305764.92058903.1515922132-153868626.1515922132 

    Bron: https://www.milieucentraal.nl/milieubewust-eten/tropische-producten/soja/ 

    Bron: https://www.nbc.nl/kennis-regelgeving/voedselallergie-en-voedselintolerantie/print 

    Bron: https://www.tno.nl/nl/tno-insights/artikelen/op-weg-naar-een-voedselallergievrije-wereld-in-2030/ 

     

     

    Aanmelden voor nieuwsbrief